Sahibkarlıq fəaliyyətində xərclərin yaranması ilə satışdan pulun daxil olması həmişə eyni vaxta təsadüf etmir. Təchizatçıya ödəniş etmək, mal ehtiyatını yeniləmək və ya gündəlik xidmətlərin haqqını ödəmək lazım gəldikdə hesabda müvəqqəti vəsait çatışmazlığı yarana bilər. Belə hallarda sahibkarlar üçün kredit kartı qısamüddətli maliyyə ehtiyacını qarşılamağa kömək edə bilər. Bu ödəniş vasitəsinin faydası yalnız alışları həmin anda həyata keçirmək imkanı ilə məhdudlaşmır. Planlı istifadə zamanı kart əməliyyatları biznes xərclərini izləməyi və ödənişləri təşkil etməyi də asanlaşdıra bilər.
Lakin kredit limiti sahibkarın qazancı deyil, geri qaytarılmalı vəsaitdir. Buna görə kartdan istifadə qərarı gözlənilən satışlara, mövcud öhdəliklərə və borcun ödəniləcəyi tarixə əsaslanmalıdır. Faiz dərəcəsi, güzəşt müddəti və komissiyalar nəzərə alınmadıqda ödəniş rahatlığı əlavə xərcə çevrilə bilər. Səmərəli istifadə üçün əsas məsələ kartla nə qədər xərcləmək mümkün olduğunu deyil, həmin məbləğin necə qaytarılacağını əvvəlcədən bilməkdir. Aşağıdakı üsullar sahibkarlara kredit kartını gündəlik maliyyə idarəetməsinin planlı bir hissəsinə çevirməyə kömək edə bilər.
Kredit kartı üzrə xərcləmə limitini pul axınına uyğun müəyyənləşdirin
Bankın təsdiqlədiyi kredit limiti ilə biznesin rahatlıqla qaytara biləcəyi məbləğ eyni olmaya bilər. Buna görə kartdan istifadə etməzdən əvvəl gəlir və xərclərin tarixlərini göstərən sadə pul axını planı hazırlayın. Bu planda müştərilərdən gözlənilən daxilolmalarla yanaşı, əməkhaqqı, icarə, vergi və təchizatçı ödənişləri də görünməlidir. Gələn və çıxan vəsaitin birlikdə izlənməsi biznesin maliyyə vəziyyətini qiymətləndirməyə kömək edir. Kart borcunu ödəmək üçün ayrılacaq məbləği həmin zəruri öhdəliklər nəzərə alındıqdan sonra müəyyənləşdirin.
Məsələn, kartın limiti 5 000 manat olsa da, yaxın ödəniş dövründə borca ayıra biləcəyiniz vəsait 1 200 manatdırsa, xərcləmə planını bu imkan əsasında qurun. Bu zaman hesablanacaq faiz və komissiyalar üçün də yer saxlayın. Müştərinin ödəniş vədi hələ hesaba daxil olmuş pul olmadığı üçün planı yalnız bir daxilolmaya bağlamaq risklidir. Həmin ödəniş gecikərsə, borcun hansı alternativ mənbədən qaytarılacağını əvvəlcədən düşünün. Mövsümi satışları olan bizneslər isə limiti ən uğurlu ayın nəticəsinə deyil, daha zəif dövrün imkanlarına uyğun qiymətləndirməlidir. Belə yanaşma kart üzrə öhdəliklərin gündəlik fəaliyyət üçün lazım olan vəsaiti sıxışdırmasının qarşısını almağa kömək edir.
Kartın ümumi xərcini əməliyyatdan əvvəl hesablayın
Kredit kartının sərfəliliyini qiymətləndirərkən yalnız elan edilən illik faiz dərəcəsinə baxmaq kifayət etmir. Kartın buraxılışı, xidmət haqqı və kredit xəttinin açılması üçün ayrıca ödənişlərin olub-olmadığını yoxlayın. Məsələn, sahibkarlar üçün təqdim olunan kart məhsulunda faizlə yanaşı, kredit xəttinin açılması komissiyası da nəzərdə tutula bilər. Daha sonra biznesinizdə tez-tez istifadə ediləcək əməliyyatların tariflərini ayrıca nəzərdən keçirin. Nağdlaşdırma, kartdan köçürmə və xarici valyutada ödənişin xərclərini eyni hesab etməyin.
Xarici saytdan proqram təminatı və ya reklam xidməti alırsınızsa, valyuta çevrilməsinin hansı məzənnə ilə aparıldığını dəqiqləşdirin. Nağd vəsaitə ehtiyacınız varsa, mümkün komissiya ilə yanaşı, həmin əməliyyata güzəşt müddətinin tətbiq olunub-olunmadığını da öyrənin. Bildiriş, sığorta və digər əlavə xidmətlərin ödənişli olub-olmadığını yoxlamaq da ümumi xərcin hesablanmasına kömək edir. Müqayisəni rahatlaşdırmaq üçün bir aylıq tipik istifadə ssenarisi quraraq bütün xərcləri eyni siyahıda toplayın. Məhsul üzrə faktiki illik faiz dərəcəsi təqdim edilirsə, onu da nəzərdən keçirin və konkret əməliyyatların əlavə tariflərini ayrıca yoxlayın. Aydın olmayan şərtlər üzrə yazılı izah almaq sonradan gözlənilməz ödənişlə qarşılaşmaq ehtimalını azalda bilər.
Güzəşt müddətinin necə hesablandığını dəqiqləşdirin
Güzəşt müddəti müəyyən şərtlərlə kartdan istifadə olunan vəsaitə faiz hesablanmayan dövrü ifadə edir. Bu imkandan yararlanmaq üçün hansı borcun hansı tarixədək ödənilməli olduğunu dəqiq bilmək lazımdır. Reklamda göstərilən “günədək” ifadəsi hər alış üçün həmin sayda gün veriləcəyi mənasına gəlmir. Bəzi kartlarda son ödəniş tarixi əməliyyatın aparıldığı aya və müəyyən edilmiş hesablaşma qaydasına əsasən formalaşır. Bu səbəbdən eyni ayın əvvəlində və sonunda edilən alışların faktiki faizsiz istifadə müddəti fərqlənə bilər.
Alış etməzdən əvvəl tətbiqdə və ya müqavilədə göstərilən ödəniş tarixini yoxlamaq daha etibarlı yanaşmadır. Həmçinin güzəşt müddətinin bütün əməliyyatlara avtomatik tətbiq olunduğunu düşünməyin. Nağdlaşdırma, kartdan-karta köçürmə və digər əməliyyatlar üzrə istisnalar ola bilər. Taksitli alışları da adi güzəşt müddətli alışlarla qarışdırmayın, çünki onların ödəniş qrafiki ayrıca müəyyənləşdirilə bilər. Faizsiz istifadə üçün tələb olunan məbləği əvvəlcədən ayırın və onu başqa xərclərə yönəltməyin. Ödənişi son ana saxlamaq əvəzinə, vəsaitin borcdan silinməsi üçün lazım olan müddəti də nəzərə alın.
Minimum ödənişi borcun tam bağlanması ilə qarışdırmayın
Minimum ödəniş kart üzrə həmin dövrdə yerinə yetirilməli olan ən aşağı ödəniş məbləğidir. Onun ödənilməsi borcun tam bitməsi və qalan məbləğə faiz hesablanmaması demək deyil. Yalnız minimum məbləğlə kifayətlənmək borcun qaytarılma müddətini uzada və ümumi faiz xərcini artıra bilər. Məsələn, şərti olaraq 2 000 manat borc üzrə tələb olunan minimum ödəniş 100 manatdırsa, həmin ödənişdən sonra borcun böyük hissəsi qalır. Bu nümunədə minimum məbləğ yalnız izah məqsədilə göstərilir və konkret kartın şərtini ifadə etmir.
Güzəşt tətbiq olunan adi alışlarda faizsiz istifadəni qorumaq üçün həmin dövr üzrə tələb olunan tam ödənişi əsas götürün. Taksitli alışlar varsa, onların aylıq ödənişlərini də ayrıca izləyin. Unutqanlıqdan yaranan gecikmələri azaltmaq üçün təqvimdə bir neçə gün əvvələ xatırlatma qoyun. Avtomatik ödəniş imkanı mövcuddursa, onun minimum məbləğə, sabit məbləğə, yoxsa tam borca qurulduğunu yoxlayın. Ödəniş hesabında kifayət qədər vəsaitin olmasını və əməliyyatın uğurla tamamlanmasını da nəzarətdə saxlayın. Tam ödənişdə çətinlik yaranacağı əvvəlcədən görünürsə, yeni xərcləri azaltmaqla yanaşı, mümkün həll yollarını öyrənmək üçün bankla vaxtında əlaqə saxlayın.
Şəxsi alışları biznes xərclərindən ayırın
Kredit kartından səmərəli istifadə üçün hansı əməliyyatların biznesə aid olduğunu aydın görmək vacibdir. Şəxsi alışlarla sahibkarlıq xərcləri eyni kartda qarışdıqda bu mənzərəni izləmək çətinləşir. Biznes üçün ayrıca ödəniş vasitəsindən istifadə etmək xərclərin ayrılmasını və uçotun təşkilini asanlaşdıra bilər. Seçilən kartın sahibkarlıq əməliyyatlarına uyğunluğunu və istifadə şərtlərini əvvəlcədən dəqiqləşdirin. Daha sonra kartla ödəniləcək xərc kateqoriyalarını müəyyənləşdirin və şəxsi alışları bu siyahıya daxil etməyin.
Məsələn, reklam, çatdırılma, proqram təminatı və ofis ləvazimatları üzrə ödənişləri ayrı kateqoriyalarda qeyd edə bilərsiniz. Hər əməliyyatın hansı sifarişə, xidmətə və ya iş ehtiyacına aid olduğunu qısa şəkildə yazın. Ödəniş çıxarışlarını müvafiq qəbz, hesab və digər təsdiqedici sənədlərlə birlikdə saxlayın. Ayın sonunda bu məlumatları müqayisə edərək təkrarlanan və ya təyinatı aydın olmayan ödənişləri araşdırın. Səhvən şəxsi alış aparılıbsa, onu biznes xərclərinin arasında izahsız saxlamayın və uçotda necə göstəriləcəyini mühasiblə dəqiqləşdirin. Xərclərin bu qaydada ayrılması həm kart borcunun səbəblərini, həm də fəaliyyətin real maliyyə ehtiyacını daha aydın göstərir.
Keşbek və bonusların real faydasını hesablayın
Keşbek və bonuslar əvvəlcədən planlaşdırılmış alışların xərcini müəyyən qədər azalda bilər. Lakin bu üstünlüklərin dəyəri proqramın qaydalarından və onlardan faktiki istifadə imkanından asılıdır. Mükafat proqramlarında bonusların istifadəsinə mane olan şərtlər və digər məhdudiyyətlər mövcud ola bilər. Buna görə alış etməzdən əvvəl uyğun kateqoriyaları, aylıq həddi və bonusların istifadə müddətini yoxlayın. Xüsusilə biznesinizdə ən çox ödəniş etdiyiniz xidmətlərin həmin proqrama daxil olub-olmadığını dəqiqləşdirin.
Məsələn, şərti olaraq uyğun alışlara 2 faiz keşbek verilirsə, 1 000 manatlıq xərc üzrə 20 manat geri qayıda bilər. Eyni əməliyyatlarla bağlı əlavə faiz və komissiya 25 manat təşkil edirsə, həmin keşbek bu xərcləri tam qarşılamır. Bu hesablamadakı rəqəmlər nümunədir və konkret kart təklifini göstərmir. Buna görə bonus əldə etmək üçün ehtiyac olmayan mal almaq və ya alışın həcmini artırmaq məqsədəuyğun deyil. Təchizatçının birbaşa ödənişə verdiyi endirimi də kartdan qazanacağınız fayda ilə müqayisə edin. Seçimi sonda yaranan ümumi xərcə əsaslandırmaq bonusların biznes büdcəsinə real töhfəsini görməyə kömək edir.
Kart təhlükəsizliyini və istifadə səlahiyyətlərini nəzarətdə saxlayın
Kredit kartı üzrə nəzarət yalnız borcun vaxtında ödənilməsi ilə məhdudlaşmır. İcazəsiz əməliyyatlar və məlumatların oğurlanması da sahibkar üçün əlavə maliyyə problemi yarada bilər. Buna görə əməliyyat bildirişlərini aktivləşdirin və tanımadığınız ödənişləri gecikdirmədən araşdırın. Kart itdikdə və ya şübhəli əməliyyat aşkarlandıqda onu mövcud vasitələrlə bloklayaraq bankın rəsmi əlaqə kanalına müraciət edin. PIN, CVV və birdəfəlik təsdiq kodlarını telefon danışığında və yazışmada başqa şəxslərə verməyin.
Ödəniş məlumatlarını daxil etməzdən əvvəl saytın ünvanını yoxlayın və şübhəli mesajlardakı keçidlərdən istifadə etməyin. Tətbiq və hesab imkan verirsə, çoxmərhələli təsdiqləməni aktivləşdirin. Əməkdaşların biznes alışlarında iştirak etdiyi hallarda kart məlumatlarını ümumi yazışma qrupunda paylaşmaq əvəzinə, bankın təqdim etdiyi rəsmi səlahiyyətləndirmə imkanlarını araşdırın. Belə imkan mövcuddursa, hər istifadəçi üçün iş ehtiyacına uyğun ayrıca xərc həddi müəyyənləşdirin. Hansı alışların əvvəlcədən təsdiq tələb etdiyini və sənədlərin kimə təqdim olunacağını yazılı qaydada göstərin. Əməkdaşın vəzifəsi dəyişdikdə və ya iş münasibəti bitdikdə onun kart və hesablara çıxışını da vaxtında yeniləyin.
Kart əməliyyatlarını hər ay təhlil edib istifadə planını yeniləyin
Kredit kartından səmərəli istifadə üçün ayın sonunda yalnız qalıq borca baxmaq kifayət etmir. Ümumi alış məbləğini, ödənilmiş borcu, hesablanmış faizi və komissiyaları birlikdə nəzərdən keçirin. Bu göstəriciləri əvvəlki aylarla müqayisə edərək borcun azalmasını, sabit qalmasını və ya böyüməsini müəyyənləşdirin. Kartla ödənilən reklam, proqram təminatı və digər xidmətlərin biznesə verdiyi faydanı da ayrıca qiymətləndirin. İstifadə olunmayan abunəlikləri və təkrarlanan xidmətləri müəyyənləşdirərək lazımsız ödənişləri dayandırın.
Mal ehtiyatı almaq üçün kartdan istifadə edirsinizsə, həmin məhsulların satış sürətini borcun ödəniş tarixi ilə müqayisə edin. Məhsulun satılacağına ümid etmək əvəzinə, əvvəlki satış nəticələrinə və mövcud sifarişlərə əsaslanan plan qurun. Borc bir neçə dövr ərzində davamlı artırsa, yeni alışların həcmini azaltmaq və çatışmazlığın səbəbini araşdırmaq lazımdır. Uzun müddət gəlir gətirəcək avadanlıq və ya genişlənmə layihələri üçün kredit kartı ilə yanaşı, uyğun maliyyələşmə alternativlərinin ümumi xərcini də müqayisə edin. Mövcud kart borcunu yeni borcla ödəmək gündəlik qaydaya çevrilirsə, pul axını planına yenidən baxın. Növbəti ayın kart büdcəsini bu təhlilin nəticələrinə əsasən müəyyənləşdirin və hər böyük alışdan əvvəl onun ödəniş mənbəyini dəqiqləşdirin.
FED.AZ Təhlil Qrupu















