2026-cı ilin yanvar–iyul aylarında Azərbaycanda istehlak qiymətləri ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 5,7% artıb.
Azərbaycanda pərakəndə ticarət dövriyyəsi 38 milyard manatı ötüb
FED.az Dövlət Statistika Komitəsinin ölkənin iqtisadi və sosial inkişafının makroiqtisadi göstəricilərinə dair məlumatlarına istinadən xəbər verir ki, yeddi aylıq inflyasiya ilk yarımillə müqayisədə dəyişməyib. 2026-cı ilin yanvar–iyun aylarında da istehlak qiymətlərinin illik artımı 5,7% olmuşdu.
Burada söhbət iyul ayı üzrə ayrıca və ya son 12 aylıq inflyasiyadan deyil, yanvar–iyul dövründə qiymətlərin 2025-ci ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə orta dəyişməsindən gedir.
Xatırladaq ki, 2026-cı ilin yanvar-iyun aylarında da istehlak qiymətləri 2025-ci ilin yanvar-iyun aylarına nisbətən 5,7 faiz, o cümlədən qida məhsulları, alkoqollu içkilər və tütün məmulatları üzrə 6,7 faiz, qeyri-qida məhsulları üzrə 3,8 faiz, əhaliyə göstərilmiş ödənişli xidmətlər üzrə 5,7 faiz artmışdı. 2025-ci ilin iyun ayı ilə müqayisədə illik istehlak qiymətləri 5,8 faiz artmış, son bir ayda isə 0,3 faiz azalmışdı.
Əhalinin gəlirləri qiymətlərdən daha sürətli artıb
Hesabat dövründə əhalinin nominal gəlirləri 9,8% artaraq 55 milyard 631,8 milyon manata çatıb. Beləliklə, nominal gəlirlərin artım tempi inflyasiyanı 4,1 faiz bəndi üstələyib.
Qiymət artımı nəzərə alındıqda əhalinin məcmu gəlirlərində təxminən 3,9%-lik real artım yarandığı görünür. Bu, ümumi alıcılıq qabiliyyətinin ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə yüksəldiyinə işarə edir.
Bununla belə, ilk yarımillikdə nominal gəlirlər 10,3% artmışdı. Yanvar–iyulda artımın 9,8%-ə enməsi, inflyasiyanın isə 5,7% səviyyəsində qalması gəlirlərlə qiymətlər arasındakı fərqin 4,6 faiz bəndindən 4,1 faiz bəndinə düşdüyünü göstərir.
Əməkhaqqında real artım daha məhduddur
2026-cı ilin yanvar–may aylarında Azərbaycanda orta aylıq nominal əməkhaqqı 1174,4 manat təşkil edib. Əməkhaqqı ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 7% artıb.
Əməkhaqqının nominal artım tempi yeddi aylıq inflyasiyanı 1,3 faiz bəndi üstələyir. Lakin əməkhaqqı və inflyasiya göstəricilərinin əhatə etdiyi dövrlər tam üst-üstə düşmədiyindən bunu dəqiq real əməkhaqqı artımı kimi təqdim etmək olmaz. Buna baxmayaraq, rəqəmlər maaşların alıcılıq qabiliyyətindəki yaxşılaşmanın ümumi gəlirlərdəki artımdan daha zəif olduğunu göstərir.
İnflyasiyanın 5,7% səviyyəsində sabitləşməsi qiymət təzyiqinin daha da sürətlənmədiyinə dair müsbət siqnaldır. Bununla yanaşı, qiymət artımı nominal gəlirlərin əhəmiyyətli hissəsini neytrallaşdırmaqda davam edir.
Əhalinin müxtəlif qrupları üzrə gəlirlərin artım tempi və istehlak səbəti fərqləndiyindən 3,9%-lik hesablanmış real artım bütün ailələrin alıcılıq qabiliyyətinin eyni səviyyədə yüksəlməsi demək deyil. Xüsusilə gəlirinin böyük hissəsini ərzaq, dərman, kirayə və kommunal xidmətlərə yönəldən aşağıgəlirli ailələr ümumi inflyasiyadan fərqli qiymət təzyiqi ilə üzləşə bilərlər.
Statistika Komitəsinin təqdim etdiyi makroiqtisadi cədvəldə inflyasiyanın məhsul və xidmət qrupları üzrə strukturu açıqlanmadığından qiymət artımının əsas mənbələri barədə bu məlumat əsasında nəticə çıxarmaq mümkün deyil.
Azərbaycan əhalisinin gəlirləri 55,6 milyard manata çatıb – real artım 4%-ə yaxındır
2026-cı ilin yanvar–iyul aylarında Azərbaycan əhalisinin nominal gəlirləri ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 4 milyard 965 milyon manat və ya 9,8% artaraq 55 milyard 631,8 milyon manata çatıb. Hesablamaya əsasən, 2025-ci ilin eyni dövründə əhalinin nominal gəlirləri təxminən 50 milyard 666,5 milyon manat təşkil etmişdi.
Nominal gəlirlər dedikdə əhalinin əldə etdiyi gəlirlərin qiymət dəyişiklikləri nəzərə alınmadan hesablanan ümumi məbləği nəzərdə tutulur. Bu səbəbdən gəlirlərin 9,8% artması alıcılıq qabiliyyətinin də eyni səviyyədə yüksəlməsi demək deyil.
Yanvar–iyul aylarında istehlak qiymətləri ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 5,7% artıb. Nominal gəlirlərin artımı inflyasiyanı 4,1 faiz bəndi üstələyib.
İnflyasiya nəzərə alınmaqla aparılan hesablama əhalinin real gəlirlərinin təxminən 3,9% artdığını göstərir. Başqa sözlə, gəlirlərin 9,8%-lik nominal artımının bir hissəsi qiymətlərin yüksəlməsi ilə neytrallaşıb.
Gəlirlərin artım tempi zəifləyib
2026-cı ilin ilk yarımilliyində əhalinin nominal gəlirləri ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 10,3% artmışdı. Yeddi ayın yekununda artım tempinin 9,8%-ə enməsi gəlirlərin məcmu artım sürətinin 0,5 faiz bəndi zəiflədiyini göstərir.
İnflyasiya ilk yarımillikdə də 5,7% idi. Hesablamaya görə, ilk altı ayda real gəlir artımı təxminən 4,4% olduğu halda, yeddi ayın nəticəsində bu göstərici 3,9%-ə enib. Bu dinamika iyulun əlavə olunması ilə əhalinin gəlirlərindəki real artım tempinin müəyyən qədər zəiflədiyinə işarə edir.
Orta aylıq əməkhaqqı 1 174 manatı keçib
2026-cı ilin yanvar–may aylarında ölkədə orta aylıq nominal əməkhaqqı 1 174,4 manat olub. Bu, ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 7% çoxdur.
Orta əməkhaqqının artım tempi əhalinin ümumi nominal gəlirlərindəki 9,8%-lik artımdan 2,8 faiz bəndi aşağıdır. Bu fərq məcmu gəlirlərin artımında əməkhaqqından başqa gəlir mənbələrinin də rol oynadığına işarə edə bilər. Lakin təqdim olunan cədvəldə gəlirlərin əməkhaqqı, sahibkarlıq fəaliyyəti, sosial ödənişlər, əmlak və digər mənbələr üzrə bölgüsü verilmədiyindən artımın konkret mənbəyini müəyyənləşdirmək mümkün deyil.
Əhalinin nominal gəlirlərinin inflyasiyadan daha sürətli artması sosial rifah baxımından müsbət göstəricidir. Təxminən 3,9%-lik real artım məcmu alıcılıq qabiliyyətinin yüksəldiyini göstərir.
Bununla belə, gəlirlərin artım tempinin ilk yarımillə müqayisədə zəifləməsi və əməkhaqqı artımının inflyasiyaya yaxınlaşması real rifah artımının hələ yüksək olmadığını göstərir. Orta göstəricilər gəlirlərin əhali qrupları arasında necə bölüşdürüldüyünü əks etdirmədiyindən bütün vətəndaşların gəlirlərinin və alıcılıq qabiliyyətinin eyni templə artdığı qənaətinə gəlmək olmaz.
