«Böyük dördlüy»ə daxil olan tanınmış auditor şirkəti «Deloitte» Avropada sənədlərin saxtalaşdırılmasında ittiham olunur. Beynəlxalq jurnalist araşdırma qrupu müəyyən edib ki, şirkəti sanksiya altında olan rusiyalı milyarder Roman Abramoviçin aktivlərini gizlətmək üçün sənədləri saxtalaşdırmaqda iştirak edib.
FED.az xəbər verir ki, BBC və Araşdırmaçı Jurnalistika Bürosunun (TBIJ) birgə araşdırmasına görə, beynəlxalq audit və konsaltinq şirkəti «Deloitte»nin Kipr filialı rusiyalı milyarder Roman Abramoviçin sərvətini gizlətmək və Kiprdə vergi ödəməkdən yayınmaq üçün sənədləri saxtalaşdırmaqda iştirak edib.
Təhqiqat əvvəllər Abramoviçin biznesini idarə etdiyi bildirilən Kipr korporativ xidmət təminatçısı Meritservus-dan sızdırılmış sənədlərə və elektron poçtlara əsaslanır. The Guardian eyni məsələ ilə bağlı ayrıca bir hesabat dərc edib.
Bir epizod 2006-cı ilə təsadüf edir. Həmin il Kipr hökuməti şirkətlərdən maliyyə hesabatlarının dərc edilməsini tələb edən qanun qəbul etmişdi. O dövrdə Abramoviçin aktivləri 672 milyon dollar dəyərində aktivləri siyahıya alan Kipr şirkəti Amiscan Investments-ə məxsus idi: İngiltərənin Qərbi Sasseks şəhərindəki malikanə, Londonda mənzil və Fransanın cənubundakı mülk, eləcə də 115 metrlik Pelorus da daxil olmaqla, vertolyotlar, şəxsi təyyarələr və yaxtalar.
İstintaqa görə, iş adamının əməkdaşları və «Meritservus» şirkəti aktivləri maliyyə açıqlamasının tələb olunmadığı Britaniya Virgin Adalarındakı Amiscan şirkətinin ana şirkətinə köçürmək qərarına gəliblər. Onlar bunu geri tarixlə edərək köçürmənin guya 2003-cü ildə baş verdiyini göstəriblər. «Deloitte»ın Kipr ofisi sənədləri nəzərdən keçirib və aktivləri Amiscan-ın maliyyə hesabatlarından çıxarmaq üçün kifayət hesab edib və nəticədə şirkət cəmi 75 000 dollar dəyərində aktivlə qalıb.
"The Guardian" qəzetinin məlumatına görə, sızdırılmış elektron poçtlar göstərir ki, «Deloitte»nin Kipr ofisinin işçiləri bu sxemin müzakirələrində iştirak ediblər. Nəticədə Abramoviçin Kiprdəki yüksək dəyərli əmlakları siyahıya düşməyib.
Bu məsələdə daha bir epizod Kiprin «Kravin Investments» şirkəti ilə bağlıdır: 2003-cü ilin may ayında onun hesablarında R. Abramoviçin Rusiyadakı aktivlərinin satışından əldə etdiyi təxminən iki milyard dollar saxlanılırdı ki, bu vəsaitlərin bir hissəsi digər şirkətlərə borc verilmişdi. Bütün bu vəsaitlər Kiprdə vergiyə cəlb edilirdi, lakin sənədlər göstərir ki, iş adamının məsləhətçiləri kifayət qədər böyük məbləğdə ola biləcək vergi öhdəliyini aradan qaldırmaq üçün plan hazırlayıblar.
Belə ki, Kravinin 2003 və 2004-cü illər üçün maliyyə hesabatları və mühasibat uçotu qeydləri şirkətin vəsaitlərə sahib olmadığını, sadəcə Britaniya Virgin Adalarındakı ana şirkəti adından onları idarə etdiyini göstərmək üçün sənədlərə geri tarixlə düzəliş edilib.
BBC yazışmalara istinadən iddia edir ki, bu plan da R.Abramoviçin məsləhətçiləri tərəfindən «Deloitte» nümayəndələri ilə görüşdən sonra hazırlanıb.
Digər bir sxem, iş adamı ilə əlaqəli olan və hesablarında 10 milyard dollar olan Kipr şirkəti olan Electus Investments ilə bağlıdır. E-poçtlarda göstərilir ki, 2006-cı ildə Meritservus bu aktivlərin 2003-cü ildən bəri Britaniya Virgin Adalarında eyni adlı bir şirkətə məxsus olduğunu göstərən sənədləri geri tarixə salmağı təklif edib. Nəticədə Kipr şirkəti olan «Electus Investments»in maliyyə hesabatları ictimaiyyətə açıqlandıqda, onun hesablarında cəmi 145000 dollar olduğu görünüb.
R.Abramoviçin vəkilləri qanun pozuntusu ilə bağlı iddiaları rədd ediblər və bildiriblər ki, iş adamı öz məsləhətçilərinin və «Deloitte Cyprus» şirkətinin məsləhətinə əməl edib. «Deloitte Cyprus» də məsələni üstündən atıb və elan edib ki, jurnalistlərin istinad etdiyi sənədlər və yazışmalar iyirmi il əvvəl baş verən hadisələrlə əlaqəli olduğundan və artıq onlara giriş mümkün olmadığı üçün konkret iddialar barədə şərh verə bilməz. Şirkət sadəcə bildirib ki, «Deloitte Cyprus» şirkəti həmişə yerli qanunlara riayət edib.
Ümumilikdə araşdırma göstərib ki, bu məliyyatlar nəticəsində Abramoviçin 10 milyard dollarlıq aktivi vergidən gizlədilib, bu prosesdə 100 dən artıq şirkət iştirak edib və bu işləri 1000-dən çox sənəd təsdiqləyib. Ümumilikdə proses 1999–2013-cü illəri əhatə edib.
