Xəbər verildiyi kimi, Am erika Birləşmiş Ştatlarında Konqresə aralıq seçkilər keçirilir.
FED.az biznes və maliyyə xəğərləri portalı xəbər verir ki, prtoqnozlara görə, bu dəfəki seçkilərdə prezident Donald Trampın rəqibləri olan Demokratlar konqresdə üstünlüyü ələ keçirə bilərlər.
Amma siyasətlə yanaşı, ABŞ-dakı aralıq seçkilər ölkənin iqtisadi həyatına, xüsusilə də kənar faktorlardan ciddi şəkildə asılı olan birjalara da təsirini göstərəcək.
Belə ki, seçicilər aralıq seçkilər üçün seçki məntəqələrinə gedərkən, «Wall Street» - Amerikanın fond bazarı - Demokratların Konqresin hər iki palatası üzərində nəzarəti bərpa edəcəyi təqdirdə səhmlərin potensial düşüşünə hazırlaşır.
Seçicilərin partiyaya ən azı Nümayəndələr Palatasında çoxluq verəcəyi ehtimalı yüksək olsa da, hətta bir palatanın nəzarətində dəyişiklik - süni intellekt kimi bazarlar üçün vacib olan sahələrdə hüquqi proseslərə və nəzarətə birbaşa təsir göstərə bilər.
İnvestorlar daha sakit bir perspektiv gözləyirlər, çünki tarixi məlumatlar seçki nəticəsindən asılı olmayaraq səhmlərin qiymətinin artacağını göstərir.
«Wells Fargo & Co» şirkəti tərəfindən aparılan təhlil göstərir ki, S&P 500 İndeksi İkinci Dünya Müharibəsindən bəri hər ara seçkidən sonrakı 12 ay ərzində yüksəlib.
«Truist Advisory Services Inc» şirkəti tərəfindən toplanan məlumatlar isə göstərir ki, həmişə aralıq seçkilərdən əvvəlki aylarda səhmlərin qiyməti düşməyə meylli olur.
Noyabr ayında nə baş verməsindən asılı olmayaraq, səhmlərin qiymətinin yüksələcəyini proqnozlaşdırmaq üçün əlavə səbəblər var. Birincisi, Prezident Donald Tramp Konqresin ləğv etməkdə çətinlik çəkəcəyi qanunvericilik üzərində veto hüququnu saxlayacaq.
Bu o deməkdir ki, Demokratlar hər iki palataya nəzarət etsələr belə, vergi artımlarını və ya bazarların bəyənmədiyi tənzimləyici tədbirləri həyata keçirməkdə çətinlik çəkəcəklər.
Bundan əlavə, iqtisadiyyatın 2027-ci ildə böyüməyə davam edəcəyi və istehlak xərclərinin güclü olaraq qalacağı gözlənilir; bunların hər ikisi adətən səhmlərin qiymətinin yüksəlməsinə səbəb olur. Lakin 2026-cı il seçkiləri bir qədər fərqli vəziyyətdir, çünki bir məsələ - süni intellekt məlumat mərkəzlərinin tikintisi - seçiciləri siyasi spektrin hər yerində səfərbər edib.
Bölünmüş Konqres ssenarisi
«Wall Street» mütəxəssisləri, ümumiyyətlə, Vaşinqtondakı çıxılmaz vəziyyətdən məmnundurlar və Demokratlar Konqresin yalnız bir palatasına nəzarəti bərpa edərsə, əsasən bunu gözləyə bilərlər.
Nümayəndələr Palatası və Senat bölündüyü və Trampın hər hansı ikipartiyalı qanunvericiliyə veto qoya biləcəyi bir vaxtda hər hansı bir addım atmaq çətin olacaq.
Bu o deməkdir ki, şirkətlər və investorlar siyasət dəyişikliklərdən narahat olmayaraq diqqətlərini mənfəətə və iqtisadiyyata yönəldə biləcəklər.
Qeyd edək ki, bu il ABŞ şirkətlərinin toplan mənfəəti - korporativ mənfəət sürətlə artdı və eyni zamanda ABŞ-ın ümumi daxili məhsulu da sabit templə yüksəlməkdədir.
«Citigroup» şirkətinin ABŞ səhm ticarəti strategiyasının rəhbəri Stüart Kayzer qeyd edir ki, bu fonda Konqresin bloklanması fond bazarı üçün ideal nəticədir. «Gridlock» tarixən investorlara yüksək gəlir təmin etməyə meylli olub.
«Carson Investment Research» daha maraqlı rəqəmlər açıqlayıb – qurumun məlumatına görə, Respublikaçı prezident və bölünmüş Konqres dövründə ABŞ səhmləri 1950-ci ildən bəri ildə orta hesabla 13,7 faiz artıb.
Bu, Konqresin Respublikaçılar və Demokratlar tərəfindən idarə olunduğu dövrlərdə müvafiq olaraq 8,3 faiz və 4,9 faiz orta artımla müqayisə olunur.
Tarixən bölünmüş Konqres də istiqraz qiymətlərini dəstəkləməyə meyllidir, çünki karantinlər vergi endirimləri kimi əlavə maliyyə stimulları üçün imkanları azaldır.
Bu vəziyyət borclanma xərclərini azaltmaqla - istehsal kimi sektorlardakı səhmlər üçün faydalı ola bilər. Bu ssenaridə sürpriz kart, Konqresin iştirakı olmadan tarifləri və xarici müdaxilələri ilə böyük bazar dalğalanmalarına səbəb olan prezident Trampın özüdür.
Demokratların böyük qələbəsinin ssenarisi
Başqa ssenari də var - Demokratların həm Nümayəndələr Palatasına, həm də Senata nəzarəti ələ keçirməsi səhmlərin satışı dalğasına səbəb ola bilər.
Bu, qismən partiyanın məlumat mərkəzlərinə - Data Center - məhdudiyyətlər qoymaq və ya süni intellekt modellərinin özlərinin inkişafı üçün qaydalar müəyyən etmək kimi süni intellekt qaydalarını dəstəkləmək ehtimalının daha yüksək olması ilə bağlıdır.
Süni intellekt partlayışını yavaşladan istənilən addım, Data mərkəzlərini təmin edən çip istehsalçılarına və sənaye şirkətlərinə pul axınını zəiflədəcək. Eyni zamanda süni intellekt satan texnologiya şirkətlərinin mənfəəti azalacaq. Bu da son nəticədə birjadakı investorların gəlirlərini azaldacaq.
Tramp isə özünü texnologiyanın tərəfdarı kimi təqdim edib və bu sahəyə mane ola biləcək istənilən qanun layihəsinə veto qoyacaq. Demokratlar bu vetonu ləğv edə bilməyəcək – artıq dəqiqdir ki, onlar bu vetonu aşmaq üçün lazım olan səsləri toplaya bilməyəcəklər.
Bu o deməkdir ki, indiyədək Demokratlar üçün böyük qələbə kimi görünən vəziyyət əslində yenə də çıxılmaz vəziyyət olacaq. Bu, çox güman ki, Microsoft Corp və Nvidia Corp kimi süni intellekt liderləri üçün mənfəət riskini azaldacaq.
Buna baxmayaraq, Demokratlar sənayedə araşdırmalar aparmaqla və ictimai dinləmələr keçirməklə süni intellekt şirkətlərinə təzyiq göstərməyə davam edə bilərlər.
Bununla yanaşı, Demokratların da xeyri ola biləcək sahələr var. Məsələn, Demokratlar kasıb amerikalılar üçün tibbi sığorta proqramı olan Medicaid-ə edilən endirimləri geri qaytarmaq üçün öz təsirlərindən istifadə etsələr, bundan səhiyyə sənayesi təcil qazana bilər.
Demokratların gəlişindən rahat olan daha bir sahə var. Bu da müdafiə sənayesidir. Müdafiə sənayesinin podratçıları Demokratların ölkənin hərbi xərclərini daha yaxından araşdıracağı ilə bağlı narahatlıqlar üzündən geriləmələrlə üzləşirlər.
Demokratların qələbəsi ABŞ dollarına da təzyiq göstərə bilər, çünki bazar iştirakçıları süni intellektdəki yavaşlamanın iqtisadi perspektivə mənfi təsir göstərəcəyini gözləyirlər.
Lakin, yüksək enerji qiymətləri və Fed-in faiz dərəcələrini artıracağı gözləntiləri də daxil olmaqla, dolların lehinə işləyən digər amillər nəzərə alındıqda, seçkilərin 9,5 trilyon dollarlıq gündəlik valyuta bazarını əhəmiyyətli dərəcədə dəyişdirməsi ehtimalı azdır.
Respublikaçıların böyük qələbəsinin ssenarisi
Analitiklər bildiriblər ki, əgər Respublikaçılar Konqresin hər iki palatası üzərində nəzarəti saxlaya bilsələr (bu, ən az ehtimal olunan ssenaridir), süni intellekt səhmləri üçün «cənnət» davam edəcək.
“Manulife John Hancock Investments” şirkətinin strateqi Matt Miskin bildirib ki, «indiki vəziyyətin qorunması pis bir şey olmazdı". İnvestorlar Respublikaçıların artımı artırmaq üçün hərəkətə keçəcəyinə mərc etdikləri üçün iqtisadiyyatla sıx bağlı olan maliyyə və sənaye səhmlərində artım başlaya bilər. Lakin bu artım borclanma xərclərini artırmaqla həm iqtisadi genişlənməyə, həm də fond bazarının artımına mane ola bilər.
Ümumiyyətlə isə, ABŞ seçki məntəqələri açılana qədər Konqres seçkilərinin nəticələri qeyri-müəyyən qaldığı üçün birjalardakı treyderlər ehtiyatlıdırlar. Seçkilər, bir vaxtlar dominant olan süni intellekt ticarətinin kəskin şəkildə gerilədiyi bir vaxtda, geosiyasi çətinliklərlə mübarizə aparan investorlar üçün daha bir risk əlavə edir.
«Indosuez Wealth Management» şirkətinin baş investisiya direktoru (CIO) Aleksandr Draboviç bildirib ki, "İnvestorlar ara seçkilərə çox ehtiyatla daxil olurlar". Tarixən, S&P ümumiyyətlə sonradan yüksəlişini davam etdirib və fundamental göstəricilər çox, çox güclü olaraq qalıb”, - deyə o bildirib.
