Banner

Maliyyə

Pul siyasəti inflyasiyanın cilovlanmasına çox kömək edə bilmədi

Pul siyasəti inflyasiyanın cilovlanmasına çox kömək edə bilmədi | FED.az
10:42 30 Yan 2018
Banklarda kəskin manat bolluğu yaranıb. Dünən keçirilən depozit hərracında 695 milyon manat tələb irəli sürülməsi yenə də banklarda izafi likvidliyin yüksəldiyini göstərdi. Adətən manat bolluğunda dollara tələbat artır, lakin hazırda banklarda və əhalidə dollar doyumluluğu yüksəldiyindən heç kimə “pul lazım deyil” kimi görünür.

Beləliklə, banklar manatı yerləşdirməkdə çətinlik çəkirlər. Dövlət qısa və ortamüddətli istiqrazlar, Mərkəzi Bank isə depozit hərracı, eləcə də notlar vasitəsilə bazardan manatı alır. Bu yolla manatın bazardan yığılması tədbirləri davam etdiyindən belə bir vəziyyət yaranıb: dollar ajiotajı yoxdur, çünki idxal əməliyyatları azalıb, üstəlik, əhali yığdığı dolları xərcləməyə başlayır. Eyni zamanda banklar kreditləri yığır, onun yenidən yerləşdirilməsi üçün real sektor isə yoxdur. Hazırda depozitə götürülən vəsaitin belə gəlir götürmək üçün alternativ yatırım mexanizmləri tapılmır. Bu səbəbdən də bəzi banklar ümumiyyətlə, depozit götürmürlər və kredit vermirlər. Bir sözlə, iqtisadiyyatın qan dövranında “stoplayan nöqtələr” hələ də ümumi şəkildə biznesin vəziyyəti ilə birbaşa bağlıdır.

Ən yaxşı yol isə kifayət qədər likvidlik vəd edən dövlət qiymətli kağızlarıdır. Son hərraclar göstərir ki, bu sahədə gəlirlilik faizləri aşağı düşsə də yenə də bank və digər maliyyə mənbələri manatla onları almağa üstünlük verirlər. Məsələn Mərkəzi Bankın yanvar ayında keçirdiyi depozit hərraclarının nəticələrinə görə, gəlirlilik 14,79%-dən 13,05 faizə düşüb.

Mərkəzi Bank-Depozit auksionları

Tarix Elan edilmiş həcm, AZN Tələb AZN Depozit qəbul olunub, AZN % Bitmə vaxtı
05/01/2018 300.000.000 57.005.000 57.005.000 14,69 19/01/2018
08/01/2018 300.000.000 300.003.000 300.000.000 14,79 22/01/2018
12/01/2018 250.000.000 446.600.000 250.000.000 14.55 26/01/2018
15/01/2018 250.000.000 318.000.000 250.000.000 14.20 29/01/2018
22/01/2018 250.000.000 318.000.000 250.000.000 14.30 05/02/2018
29/01/2018 250.000.000 695.400.000 250.000.000 13.05 12/02/2018

Yanvarın 10-na qədər həftə ərzində 2 dəfə keçirilməklə 300 milyon manat təklif edilib. Lakin yanvarın ilk günlərində tələb yüksək olmayıb. 12-də isə təklif 250 milyon manata salınıb və bundan sonrakı depozit hərraclarında isə artıq yenidən manat bolluğu yaranıb. Beləliklə, bir ayda təkcə depozit hərracları vasitəsilə 1 milyard 357 milyon manat sterilizə edilib.

Eyni mənzərə Mərkəzi Bankın notlarının həcmində və gəlirliyində də özünü göstərir. Belə ki, ilin əvvəlində qeydə alınan tələb azlığı getdikcə artmağa başlayır.

Mərkəzi Bank – Notlar
Tarix Elan olunmuş məbləğ, AZN Tələb, AZN Depozit qəbul edilib, AZN % Bitmə tarixi
04/01/20178 250.000.000 80.062.300 80.062.300 14.52 31.01.2018
10/01/20178 150.000.000 150.686.200 150.000.000 14.52 07.02.2018
17/01/20178 250.000.000 290.961.700 250.000.000 14.44 14.02.2018
24/01/20178 250.000.000 381.621.400 250.000.000 14.01 21.02.2018

Qeyd edək ki, Maliyyə Nazirliyinin qısa və orta müddətli istiqrazları üzrə də gəlirlilik 14,52%-dən 13.77%-ə düşüb. Son yerləşdirmədə tələb təklifdən 2 dəfə çox olub. PSG Kapital İnvestment şirkətinin direktor müavini Cəfər İbrahimlinin sözlərinə görə, Mərkəzi Bank daha əvvələr uçot dərəcəsini 15%-ə yüksəltməklə əhalinin milli valyuta daha yüksək gəlirlilk əldə edəcəkləri üçün xarici valyuta alımlarının azalmasını hədəfləmişdirsə son bir ildə bu siyasəti davam etdirərək inflyasiyanı tənzimləmək istəməkdədir. Uçot dərəcəsinin qaldırılması və eləcə də notlar, istiqrazlar üzrə yüksək gəlirlilik təmin edilməsi dollara olan tələbatı azaltdı. Hal hazırda isə dövriyyədəki pul kütləsinin azaldılması ilə inflyasiyanin tənzimlənmə hədəfi və bu çərçivədə MB not və Depozit hərracları üzrə yüksək gəlirliliyin təmin edilməsi bankarın likvid vəsaitlərini iqtisadiyyatın kreditləşdirməsi əvəzinə likvid və sıfır riskli maliyyə alətlərinə yönəlməsinə səbəb olub. Davam etdirilən pul siyasəti son ildə inflasiyanın cilovlanmasına çox kömək edə bilmədi çünkü inflyasiya tələb deyil əsasən maliyyət artışından qaynaqlanırdı. Cari ildə diğər iqtisadi proseslərə bağlı olaraq inflyasiya trendinin zəyifləyəcəyini və pul siyasətində dəyişikliyin olunmasına paralel olaraq bankarın not və depozitlərlə paralel kreditləşməyə də yönəlməsi gözlənilir.


Digər xəbərlər

Banner